.

  Macedonia - rys historyczny

Aleksander Siemaszko

Historyczna Macedonia jest krainą położoną na Półwyspie Bałkańskim. Dziś jest podzielona pomiędzy Republikę Macedonii, Grecję i Bułgarię. W starożytności obszar ten zamieszkiwali Macedończycy, których przynależność etniczna jest dziś przedmiotem sporów. W historiografii znani są od roku około 700 roku p.n.e., kiedy podjęli ekspansję na południe. Szczyt potęgi Macedonii przypada na lata panowania Aleksandra Macedońskiego (336-323). Rozpad imperium po jego śmierci zamykają wojny macedońskie - rzymskie, zakończone w 146 p.n.e., przekształceniem Macedonii w prowincję rzymską, która w 395 weszła w skład Cesarstwa Bizantyjskiego. Koniec VI i VII wiek, to ekspansja słowiańska, zakończona kolonizacją całego obszaru Macedonii. Od końca VIII wieku rozpoczyna się podbój Macedonii przez Bułgarów; na ten okres przypada też chrystianizacja Słowian macedońskich, umocniona w II poł. IX wieku przybyciem z Moraw uczniów Cyryla i Metodego, którzy osiadają w Ochrydzie. Na ich czele stoją Klemens i Naumen.

W Macedonii po roku 976 powstaje państwo, zwane w historiografii cesarstwem zachodniobułgarskim, ze stolicą w Ochrydzie, gdzie car Samuel, jego najwybitniejszy władca, przenosi siedzibę patriarchatu bułgarskiego. W roku 1018 cesarz Bazyli II
w kilka lat po klęsce Bułgarów, przyłącza Macedonię do Bizancjum.

W XIII wieku cześć Macedonii najpierw wchodzi w skład tzw. drugiego państwa bułgarskiego, ale szybko wraca pod panowanie greckich władców. Lata dwudzieste XIII wieku to początek ekspansji na obszar Macedonii, której apogeum stanowi panowanie Stefana Duszana. Po jego śmierci Macedonia dzieli się na kilka państewek , które w latach 1371-1395 zostają opanowane przez Turków, a cała kraina na ponad pięć wieków staje się częścią imperium osmańskiego.

Na koniec XVII wieku przypadają pierwsze próby wyzwolenia się spod panowania tureckiego. Jednak dopiero na przełom wieków XVIII i XIX datuje się powstanie niezależnych państw na Bałkanach i kształtowanie się macedońskiej świadomości narodowej w jej słowiańskiej odmianie. Mimo licznych prób wyzwoleńczych podejmowanych przez ruch narodowo-wyzwoleńczy, związany silnie z ruchem bułgarskim, oswobodzenie nastąpiło dopiero w 1912 roku w wyniku I wojny bałkańskiej. Ustalenia podjęte między zwycięzcami, Serbią, Bułgarią i Grecją, co do podziału Macedonii, staja się przyczyną II wojny bałkańskiej w 1913 roku, w wyniku której Bułgaria zachowuje tylko jej nieliczne skrawki. Cześć zachodnia wchodzi w skład Królestwa Serbii, natomiast tzw. Macedonia Egejska z Salonikami zostaje przyłączona do Grecji, do dziś stanowiąc jej cześć. Dalsze części Macedonii bułgarskiej przyznano Serbii po I wojnie światowej i wraz z całą Macedonią zachodnią weszły w obręb powstałego w roku 1918 Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców jako Serbia Południowa.

Nacjonalistyczna polityka Belgradu, który zaprzeczał odrębności narodowej Macedończyków, i zmiany po przewrocie w roku 1929 spowodowały likwidację resztek autonomii i stworzenie obejmującej region banowiny wardarskiej. W okresie II wojny światowej Macedonia była okupowana przez wojska bułgarskie i włoskie, a na jej terenie działała silna partyzantka, początkowo związana z bułgarskim, potem z jugosłowiańskim ruchem lewicowym. W wyniku jej działalności wyzwolono znaczną cześć regionu, utworzono rząd i parlament. W 1945 roku Macedonia weszła w skład Federacyjnej republiki Jugosławi, jako jedna z sześciu republik, a w wyniku rozpadu państwa w roku 1991 proklamowała niepodległość jako Republika Macedonii ze stolicą w Skopje.

 

Biuletyn Informacyjny Biura Prasowego Kraków 2000
Biuro Prasowe Kraków 2000; 31-005 Kraków, ul. Bracka 1; tel. (+48 12) 430 26 41, 430 26 70 fax 430 24 30; e-mail: BP@krakow2000.pl, http://www.krakow2000.pl