.

  Zespoły

Dora Stratou - Greek Dancves Theatre ( Grecja)

Zespól został założony w 1953 roku przez Dorę Stratou. Do 1983 roku pełniła ona funkcje prezesa, natomiast od 1987 roku zespół prowadzi prof. Alkis Raftis. Żywe muzeum greckiego tańca - tak określany zostaje zespół przez krytyków. Jest jedyną tego typu instytucją na świecie. W skład Dora Stratou wchodzi 50 tancerzy (25 kobiet i 25 mężczyzn) oraz 15 muzyków i 2 śpiewaków.

Artyści Dora Stratou występują od maja do września, a w trakcie spektakli mają na sobie prawdziwą kolekcję dzieł sztuki: strojów, haftów, biżuterii i innych przedmiotów sztuki tradycyjnej. Dora Stratou posiada prawie 2 500 kostiumów.

W tańcu greckim kroki są proste i niezbyt skomplikowane, istota kryje się w stylu wykonania, który różni jeden region od drugiego i jest trudny do rekonstrukcji. Tancerz potrzebuje kilku lat nauki, by wiernie odtworzyć estetykę konkretnego tańca. Dora Stratou nie zatrudnia choreografa. Swój repertuar buduje na wciąż żywej tradycji, zapraszając regionalne grupy i zespoły do współpracy i w ten sposób wzbogacają swój repertuar. Dzięki tej metodzie zespół posiada w swoim programie około 200 tańców, a wszystkie prezentacje zachowują oryginalny charakter, adekwatny do miejsca z którego pochodzą. Program występów zmieniany jest co dwa tygodnie tak, aby w ciągu sezonu większość z 80 regionów mogła się zaprezentować.

Zespół często występuje w specjalnie dla nich wybudowanym amfiteatrze w centrum Aten w dolinie Philopappou naprzeciwko Akropolu. Scena otoczona jest 25 hektarowym ogrodem. Śpiewy, ludowe instrumenty i tańce w autentycznych kostiumach tworzą olśniewające spektakle, świadczące o trwaniu starożytnej tradycji.

Dora Stratou - Greek Dances Theatre dzisiaj to także wielka państwowa organizacja, która sukcesy artystyczne łączy z wnikliwymi badaniami nad tańcem i widowiskami obrzędowymi narodów nowożytnej i starożytnej Grecji. Ponadto członkowie zespołu organizują kursy tańca, staże i konferencje, prowadzą studia nad etnografią i socjologią tańca, tworzą kopie autentycznych kostiumów. Zespół posiada bogatą bibliografię, płytotekę i filmotekę. Wydał 45 płyt, kasety video i 30 książek w kilku językach.

Galata Mavlevi Music and Sema Ensemble (Turcja)

Korzenie Mavlevi - zakonu derwiszów - sięgają końca XII wieku. Nauka Wirujących Derwiszów wywodzi się od pochodzącego z Azji Centralnej mistyka Mevlany Dschellaleddina Rumiego (1207 -1273), uznanego za założyciela sufizmu. Przez ponad 600 lat zakon działał w imperium osmańskim, jednak wystąpienia publiczne jego członków możliwe stały się dopiero niedawno (oficjalnie od 1922 roku). Derwisze tak jak ludzie świeccy pracują i mieszkają ze swoimi rodzinami. Ich taniec jest zarazem sposobem zbliżenia się do Boga, jak i wyrazem ich pełnych poświęcenia miłości. Piętnastoosobowa grupa występuje regularnie, odbywając dwa razy w roku tournée. W ten sposób realizuje się idea Mevlany, według którego derwisze powinni jedna nogą stać w miejscu, a drugą krążyć wokół 72 narodów.

Wirowanie derwiszów stanowi symbol obrotów kosmicznych, bo życie to wieczne krążenie, a trwałość tego świata polega właśnie na obrocie. Liturgia Mevlevi prowadzona jest pod przewodnictwem szejka Naila Kesova. Rytuał Sema wykonuje 6 -8 tańczących derwiszów, którym towarzyszy czteroosobowy zespół muzyczny. W podzielonym na siedem części przedstawieniu tancerze prezentują swój zwrot ku prawdzie, wzrost przez miłość, oddzielenie się od siebie samego - zgubienie się w Bogu, a wreszcie powrót jako ludzi bogatszych i doskonalszych. Rytuał Sema to symbol duchowej podróży człowieka. Niemal wszystko ma tu znaczenie symboliczne: bezszwowy filcowy kapelusz to znak nagrobka, rozpostarte ramiona i dłonie, zwrócone jedna ku górze, druga ku dołowi, oznaczają przekazywanie i przyjmowanie boskiej energii. Kierunek obrotów, zawsze w lewą stronę to symboliczne objęcie miłością wszystkich stworzeń.

Właściwy rytuał koncentruje się w czterech pozdrowieniach, krótkich skłonach derwiszy przed sobą nawzajem i przed szejkiem: pierwsze to znak narodzin człowieka dla prawdy, drugie wyraża zachwyt człowieka nad wielkością i wszechmocą Boga w stworzeniu, trzecie symbolizuje metamorfozę zachwytu w miłość (derwisz osiąga wtedy stan ekstazy), wraz z czwartym pozdrowieniem tancerz powraca do stanu służby, który jest końcem duchowej podróży. Moc tańca odczuwają także widzowie, sięga ona aż w zaświaty, w którym jak zapowiadał założyciel zakonu będzie trwać wieczny korowód tancerzy.

Oo-Oonah Art Center’s Cultural Exchange Dances from Taos Pueblo(USA)

Pueblo Taos to jedyna żywa społeczność wciągnięta na Listę Dziedzictwa Światowego. Uważana jest za najstarszą, nieprzerwanie zamieszkałą osadę ludzką na terenie Stanów Zjednoczonych. Język - tiwa, którym posługuje się ludność Pueblo Taos nie posiada formy pisemnej, nigdy nie był nagrywany i zgodnie z życzeniami wspólnoty tak pozostanie. Społeczność świadomie strzeże szczegółów dotyczących ich tradycyjnych wartości (np. nigdy publicznie, poza obrębem wsi, nie prezentuje tańców religijnych). Pueblo Taos wygląda dzisiaj tak jak w dniu, w którym dotarli do niego pierwsi konkwistadorzy. W wiosce nie używa się elektryczności i wody bieżącej. Od czterystu lat wspólnota wytrwale broni się przed wpływem kontaktów z Europą.

W Krakowie swoje umiejętności zaprezentuje Młodzieżowa Grupa Taneczna Red Willow (Czerwona Wierzba) Szkoły Puebla Taos oraz młodzież nieco starsza. Na co dzień grupa występuje w czasie uroczystości szkolnych i świąt całej wspólnoty (m.in. w trakcie Nocy szacunku dla Starszych). Tancerze pochodzą z rodzin, w których śpiew i taniec są kultywowane od pokoleń.

Wśród prezentowanych podczas festiwalu tańców znajdą się m.in. Taniec z Pasami (Belt Dance), czyli taniec wojenny obrazujący zmagania dwóch wojowników, prowadzonych przez dwie kobiety na linach, Taniec Orła ( Eagle Dance) - solowy występ sześcioletniego Santiago Martineza, oddający cześć orłu i jego lotowi, a także Ladies Jingle, Tańce Dam z Szalami oraz tradycyjne tańce mężczyzn. Występ będzie okazją do obejrzenia wszystkich tanecznych stylów Wielkiego Zgromadzenia, zaś prezentację zakończy tradycyjny Taniec Puebla Taos znany jako Taniec w Kręgu (Round Dance) lub Taniec Przyjaźni, do którego zaproszona zostanie także publiczność.

Zespół Jagüey (Kuba)

5 października 1975 roku grupa studentów i profesorów Uniwersytetu Pedagogicznego w Guantanamo utworzyła zespół, którego głównym zadaniem stało się kultywowanie tradycji folkloru frankohaitańskiego, afrokubańskiego i anglokaraibskiego. Nazwę Jagüey zaczerpnięto z mitu o rosnącym na Kubie drzewie obdarzonym nadprzyrodzonymi właściwościami. W Krakowie zespół zaprezentuje Korzenie - widowisko, którego motywem przewodnim jest wspomnienie wyzysku czarnoskórych mieszkańców wyspy oraz bunt przeciwko niewolnictwu, które zostało im narzucone. W trakcie wieczoru będzie można zobaczyć kilkanaście tańców, m.in.: Tumba Francesca, taniec dawnych niewolników taitańskich naśladujący kulturę francuskich panów, Papa Quedé - historia obrazująca moment przejścia między życiem a śmiercią, Bailes de chancletas - zaczerpnięty z tradycyjnej karnawałowej fiesty, Yaobá - upamiętniający ceremonie z Togo, będącą podziękowaniem rodziny za ocalenie jednej z córek.

Spektakl jest prezentacją fragmentów z repertuaru zespołu, prezentacją muzyki śpiewów i tańców z bogatej tradycji afrokubańskiej. W znacznej części pochodzą one z obrzędów związanych z rytuałami Santeria. Obok afrobrazylijskiego rytuału condomblé i haitańskiego woodoo - Santeria należą do tzw. kultów opętania. Wierzenia te korzeniami sięgają Afryki i praktyk religijnych plemienia Jorubów. To obrzędy ku czci Orishas - ubóstwionych przodków, których energia (axé) po fizycznej śmierci może stać się widoczna przez opętanie. Ofishas to bóstwa rodzinne dziedziczone w linii męskiej. Ceremoniom ku ich czci towarzyszy składanie darów i zwierzęcych ofiar. Rytuał rozpoczyna się wejściem trzech muzyków grających na bębnach. Instrumenty pełnią podwójną rolę: przywołują Orishas, a gdy nastąpią opętania przekazują głos bogów. Śpiew i taniec to sposób na oddanie im hołdu, technika służąca połączeniu się z bóstwem. Obrzęd kończy posiłek - symbol porozumienia między człowiekiem a bogiem, między człowiekiem wspólnoty oraz między wspólnotą a niewtajemniczonymi. Kulty opętania często nazywa się religiami tańczonymi. Leszek Kolankiewicz w Sambie z bogami pisał, że służą podtrzymaniu tożsamości grupy przez nieustanne ożywianie tradycji, a strukturą przypominają kulty Dionizosa.

Zespół Jagüey wielokrotnie prezentował kubański folklor na międzynarodowych festiwalach. 11 i 12 października w prowadzonych przez członków zespołu warsztatach przedmiotem spotkania będą: obecność afrykańska na Kubie, synkretyzm religijny i znaczenie Świętej Nocy w regionie Guantanamera, wpływy francuskie i haitańskie, czyli miejsce woodoo na Kubie. Warsztatom towarzyszyć będą pokazy tańców rytualnych oraz dyskusja z uczestnikami.

Ensemble Kerylos (Francja)

Zespół został założony w 1990 roku przez wybitną znawczynię muzyki Starożytnej Grecji Profesor Annie Bélis. Zespół śpiewa i gra na zrekonstruowanych przez siebie instrumentach w stylu, który znawcy uważają za najbliższy autentycznemu, sięgającemu V wieku p.n.e.

Prof. Annie Bélis - interpretuje kompozycje antyczne we własnej transkrypcji. Swą wiedzę zawdzięcza zarówno badaniom naukowym, jak i doświadczeniom wyniesionym z praktyki wykonawczej. Była członkiem Francuskiej Szkoły Archeologicznej w Atenach. Obecnie jest dyrektorem w Państwowym Centrum Badań Naukowych i profesorem w Ecole Pratique des Hautes Études (Sorbona).

Metamorfozy- wersja II Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice

Mała wieś położona w odległości 32 kilometrów od Lublina stała się w 1978 roku oficjalną siedzibą Ośrodka Praktyk Teatralnych Gardzienice. Włodzimierz Staniewski i jego aktorzy zaczęli swoją działalność od organizowania wypraw - wędrówek po wsiach w poszukiwaniu pozostałości tradycyjnej kultury. Spotkania z mieszkańcami odbywają się w czasie tzw. Zgromadzeń w czasie których zespół prezentuje przedstawienia w nadziei że społeczność odpowie prezentacja zapomnianych pieśni i zwyczajów. Ośrodek organizuje i uczestniczy w licznych konferencjach i warsztatach. W latach 1991-1994 współpracował m.in. z Royal Shakespeare’s Company. Członkowie zespołu odbywają podróże w poszukiwaniu nowych lub zapomnianych środków wyrazu oraz prowadzą działalność edukacyjną wśród młodzieży (od niedawna jako Akademia Praktyk Teatralnych). Podstawę każdego teatralnego i parateatralnego działania Włodzimierza Staniewskiego stanowi muzyka. To ona wyznacza kompozycje przedstawień, jej partytura okresie rytm i napięcia między postaciami. Etnooratorium to określenie Leszka Kolankiewicza najpełniej oddaje charakter uprawianej przez Gardzienice sztuki.

Pierwszą wypowiedzią gardzienickich artystów był Spektakl wieczorny (1977), następnie Gusła wg II części Dziadów Adama Mickiewicza (1981). W przypadku spektakli Staniewskiego trudno mówić o premierach, widowiska Ośrodka Praktyk Teatralnych to żywe organizmy, które rodzą się i z czasem odchodzą, ustępując miejsca nowym. I tak kolejno powstały: Żywot protopopa Awwakuma (1982), Carmina Burana ( 1987, 1990) i Metamorfozy (1995, 1996).

Metamorfozy albo Złoty Osioł powstały w oparciu o księgę Apulejusza z Madury z II wieku n.e. niezwykłego okresu przełomu, burzliwego momentu, kiedy odchodzili antyczni bogowie, a w świadomości ludzi niepodzielnie miejsce zajmowała nowa wiara w Jezusa Chrystusa.

Obsada:

Tomasz Rodowicz, Mariusz Gołaj, Mariana Sadowska, Marcin Mrowca, Elżbieta Rojek, Joanna Holcgreber, Katrin Forsmo, Britta Forslund, Martin Essen -Möller

Adaptacja muzyczna: Maciej Rychły
Reżyseria, adaptacja tekstu i dramaturgia muzyczna: Włodzimierz Staniewski

Pieśniarze Samawedy

Setki lat przed narodzinami Chrystusa, święta wiedza Arjów zebrana została w cztery zbiory (samhita) - znane pod wspólną nazwą Wed (od wid - wiedzieć, rozumieć). Stanowią one podstawę systemu religijnego filozofii braminów. Samaweda to część ksiąg - technika muzycznej realizacji świętego tekstu. Uważana jest za źródło muzyki indyjskiej. Tak jak pozostałe części, Samaweda przez wiele wieków przekazywana była w tradycji ustnej (i tak bywa do dziś). Istnieją trzy szkoły Samawedy, z których Dżajminija w tradycji Namboodiri zajmuje pozycję wyjątkową. Zawdzięcza ja przede wszystkim niezwykłej czystości stylu, zachowanej dzięki temu, że Kerala, region Indii, w którym tradycja ta jest kultywowana, ze względu na swe położenie geograficzne nie uległ obcym wpływom. W tej części Indii nadal żywe są tradycyjne obrzędy wedyjskie. Styl Dżaiminija, uważany za najbardziej autentyczny, wywarł silny wpływ na Kutiyattam - antyczny sanskrycki teatr Kerali.

Niestety tradycja Samawedy jest zagrożona. Obecnie żyje jedynie pięciu pieśniarzy Samawedy, praktykujących tradycję śpiewów Samawedy w stylu Namboodiri. Są to: bracia Nellikkat, Neelakandhan Namboodiri i Vasudewan Namboodiri, Perumangad Vasudevan Namboodiri, Aryan Thottam Namboodiri i Thottam Narayanan Namboodiri. Urodzili się oni w rodzinach od wieków kultywujących styl Dżanminija, czterech spośród nich ma ponad 70 lat. Śpiewają, dają wykłady i prowadza warsztaty na całym świecie, starając się podtrzymać tradycję Dżaiminija. Swój śpiew zarejestrowali w 1998 roku. Nagranie trwa ponad 70 godzin. Bramini Namboodiri mają czterech uczniów (najmłodszy w zeszłym roku przeszedł inicjację), których starają się wtajemniczyć w tradycje Dżaiminija Samawedy.

9 i 10 października podczas warsztatów uczestnicy festiwalu będą mieli niepowtarzalną możliwość udziału w początkowych etapach wtajemniczenia w technikę śpiewu Dżaiminija. Natomiast 10 października będą mogli podziwiać mistrzów w czasie koncertu Pieśni Samawedy w Synagodze Tempel.

 

Biuletyn Informacyjny Biura Prasowego Kraków 2000
Biuro Prasowe Kraków 2000; 31-005 Kraków, ul. Bracka 1; tel. (+48 12) 430 26 41, 430 26 70 fax 430 24 30; e-mail: BP@krakow2000.pl, http://www.krakow2000.pl