.
  Maciej Kaziński - Codex Calixtinus

Kraków jako jedna z wiodących stolic kulturalnych Europy jest szczególnie predestynowany i zarazem dziejowo odpowiedzialny za podtrzymywanie oraz odnowę starych i źródłowych tradycji, które stanowiły ongiś i mimo częstego stanu ich półuśpienia stanowią do dziś o tożsamości i wielowymiarowości starego kontynentu.

Pośród wielu scalających i działających institutiones spirituales, by użyć pięknej formuły jednego z ojców kultury europejskiej, Tomasza z Akwinu, contra gentiles znajduje się duchowy wynalazek pielgrzymowania. To dzięki niemu mapa Europy prezentowała się jako system dróg i ścieżek szczególnego podróżnego medytowania podstawowych, fundamentalnych wartości chrześcijańskich.

Na przecięciu tych szlaków położone były niby węzły sieci Rybaka centra obdarzone wyjątkową energią duchową. Bez względu na ich realne umocowanie i wagę polityczną były to miejsca conventu chrześcijańskich narodów, oddane często przez tradycję we władanie świętych patronów, historii ich życia, będących potwierdzeniem przez nich jako męczenników depozytu wiary. W efekcie wnętrza wielkich kościołów pielgrzymkowych w Niemczech, Francji, Włoszech i w innych ziemiach przemieniały się w przestrzenie edukacji narodów do przymierza jedności i pokoju - pax christiana. Dzięki nim także dokonywał się obrót i przepływ idei budujących europejskiego ducha ciekawości, uznania innego i samonaprawczości - metanoi. Miasta owe przyczyniały się walnie do skracania dystansu przestrzennego i kulturowego pomiędzy nacjami przynależąc do jednego i jednorodnego obszaru uniwersalnego państwa etyczno-duchowego. Stąd często bliżej było z Krakowa do Bolonii bądź Awinionu niż dokądkolwiek bliżej, licząc drogę w milach.

Miejscem wyniesionym ponad inne, prawdziwym sercem tego duchowego krwiobiegu Europy, było miasteczko szczególne, położona pośród hiszpańskich gór, słynna z romańskiej katedry nad katedrami pod wezwaniem świętego Jakuba Apostoła, Compostela. Wedle zgodnego żywego przekazu w tym właśnie miejscu spoczęły doczesne szczątki Jakuba po jego męczeńskiej śmierci, kiedy to mieszkańcy Jerozolimy wzbronili mu pochówku oddając jego ciało na pożarcie dzikim bestiom. Uczniowie dokonali przeniesienia ciała do Hiszpanii. Tam spoczywając przez wieki w ukryciu zostało w końcu objawione przez Anioła w środku lesistego uroczyska. Takie są przedkarolińskie korzenie Composteli.

Historia compostellana w opisie tych dwu wydarzeń posługuje się kluczowymi wyrazami translatio i revelatio. I w istocie jest Compostela, jeśli zachować w pamięci fakt, iż Jakub był niejako pierwszym apostolskim patriarchą Jerozolimy, nie tylko miejscem przeniesienia jego szczątków, lecz do pewnego stopnia Jerozolimą samą przeniesioną na kontynent europejski, a stąd miejscem źródłowym objawienia, czy też ukazywania się prawd i wartości chrześcijańskich. To też główny powód estymy, jaką cieszy się pośród papieży i możnych tego świata, estymy, którą w legendzie przypisano także jednemu z ojców założycieli Europy jako spójnego kontynentu narodów, jako ojczyzny wspólnych myśli, a mianowicie Karolowi Wielkiemu. Trzecia księga Codex Calixtinus zawiera opis legendarnej pielgrzymki Karola i Rolanda, kiedy to jako homines peregrini nawiedzili ów europejski patriarchat czerpiąc z siły jego objawienia (z punktu widzenia starej mentalności to, że wspomniana misja nigdy realnie nie miała miejsca, nie ma żadnego znaczenia, skoro dla umysłów tym, co prawdziwie rzeczywiste są fakty zapisane i przeczytane, fakty słowa, czyli legenda).

Jeszcze jeden fenomen skłania do podjęcia projektu odtworzenia choć części Codex Calixtinus w żywym wykonaniu. Jest nim utrzymująca się nieprzerwanie od kilkuset lat tradycja pielgrzymek do świętego Jakuba i odprawiania związanego z tym miejscem i postacią apostoła liturgicznego ceremoniału. I w tym sensie jest Compostela miejscem wyjątkowym, gdzie kilkusetletni tłum pielgrzymów spotyka się u Bramy Chwały z przechowywanym w katedrze dokumentem zaświadczającym o starożytności swojej duchowej sukcesji. Niewiele jest miejsc w Europie legitymujących się podobną trwałością będącą efektem spotkania starego, szacownego tekstu i żywej praktyki tysięcy ludzi. W Europie, której kondycję cywilizacyjną diagnozuje się często jako duchowe osłabienie, wynikające z dominacji postmodernizmu, czyli w istocie swojej filozofii wykorzenienia.

 

Biuletyn Informacyjny Biura Prasowego Kraków 2000
Biuro Prasowe Kraków 2000; 31-005 Kraków, ul. Bracka 1; tel. (+48 12) 430 26 41, 430 26 70 fax 430 24 30; e-mail: BP@krakow2000.pl, http://www.krakow2000.pl