.
   Informacje o utworach


Laurent Menager (1835-1902)
Menuet i Andante op. 1

Menager, „kompozytor narodowy” urodził się w Pfaffenthal jako syn piekarza. Muzykę studiował w konserwatorium w Kolonii, gdzie był przede wszystkim uczniem Ferdinanda Hillera, który uczył go kompozycji i dyrygentury. Zwieńczeniem edukacji muzycznej Menagera było skomponowanie Kwartetu A-dur op. 1 (1859), pierwszej luksemburskiej kompozycji „klasycznej”. Po powrocie do rodzinnego miasta podejmował rozliczne funkcje jako organista, chórmistrz, pedagog, miedzy innymi w Ateneum. Był członkiem założycielem Union Grand-Duc Adolphe i chóru "Sang a Klang", którym dyrygował przez kilkadziesiąt lat.

Jego twórczość obejmuje liczne pieśni, utwory chóralne, muzykę religijną, kantaty, osiem operetek, uwertury, marsze, utwory kameralne. Zbierał pochwały za świeżość i naturalność inwencji melodycznej. Znakomita część jego utworów zginęła, gdy w czasie drugiej wojny światowej Niemcy zniszczyli muzyczne archiwa w Pfaffenthal. Po śmierci Menagera w 1902 roku siedmiotysięczny tłum kroczył w orszaku żałobnym kompozytora, którego uważa się za ojca luksemburskiej muzyki.

Kwartet A-dur op. 1 powstał w Kolonii w 1859 roku jako pierwsze dzieło klasyczne w luksemburskim repertuarze. Kiedy pod koniec życia kompozytor ciężko zachorował, jego lekarz zaprosił go na kolację i na „deser” polecił zagrać młodzieńczy utwór Menagera. „Co za uroczy kwartet” powiedział kompozytor, „to chyba Pleyela albo Haydna. A właśnie, kto go napisał?” „Ależ to pan, mistrzu” odpowiedzieli muzycy. „rzeczywiście, mój debiut!” wykrzyknął Menager, „mój utwór dyplomowy w konserwatorium; pan Hiller dał mi piątkę. Co za niespodzianka! Nie słyszałem tego kwartetu od czterdziestu lat”.

 

Jules Krüger (1899-1976)
Variations sur une chanson populaire Luxembourgeoise
(Wariacje na temat luksemburskiej piosenki ludowej)

Krüger urodził się w Luksemburgu. Studia muzyczne odbywał w Liège i Brukseli, był nauczycielem gry na skrzypcach w Wielkim Księstwie Luksemburga. Krüger-kompozytor to pierwszy Luksemburczyk, który zajął się ścisłymi formami muzyki symfonicznej. Pierwszym jego godnym uwagi utworem były wariacje na temat piosenki wiosennej „La Marguerite” op. 44 Laurenta Menagera. Wersja symfoniczna utworu powstała w 1938 roku i w roku następnym wykonała go orkiestra symfoniczna Radia Luksemburskiego pod dyrekcją Henri Pensisa, w ramach obchodów setnej rocznicy niepodległości Wielkiego Księstwa Luksemburga. W roku 1940 Krüger skomponował wersję na orkiestrę smyczkową. Po ekspozycji tematu ludowego wariacje, o dość znacznym stopniu trudności technicznej, prezentują melodię w powtarzającym się nieustannie oświetleniu rytmicznym i harmonicznym. Lecz z wyjątkiem melancholijnej wariacji f-moll, która odróżnia się już przez swoją tonację i oznaczenie Lento, wszystkie pozostałe traktują tę sentymentalną melodię z pogodnym liryzmem.

Norbert Hoffmann (1916)
Elegia Ombres obscures

Norbert Hoffmann urodził się w Düdelingen i od dzieciństwa, dzięki rodzicom, interesował się muzyką. Początkowo studiował grę na klarnecie i skrzypcach w konserwatorium w Luksemburgu. W roku 1937 wstąpił do orkiestry wojskowej. Po II wojnie światowej ponownie podjął studia muzyczne w konserwatorium w Brukseli. W latach 1947-52 uczył w Miejskiej Szkole Muzycznej w Düdelingen, którą kierował następnie do roku 1960. W latach 1960-71 dyrygował Orkiestrą Straży Wielkoksiążęcej. Po przejściu na emeryturę uczył harmonii w Luksemburgu.

Hoffmann stworzył około 300 kompozycji w prawie wszystkich gatunkach. Poza licznymi marszami pisał pieśni, msze, utwory symfoniczne i kameralne wykonywane w różnorodnych składach.

Koncepcja Elegii “Ombres obscures” (“Ciemne cienie”) narodziła się podczas II wojny światowej, kiedy niemiecki okupant przymusowo wcielał tysiące młodych Luksemburczyków do Wehrmachtu. Wolny dotychczas Luksemburg pokrył się czarnym cieniem, który sprawił, że ludzie zaczęli się obawiać o swą przyszłość. Pierwotna wersja na orkiestrę harmoniczną powstała w roku 1945, a wersja na orkiestrę smyczkową w roku 1980.

Jose Kinzé (1918)
Adagio

Jose Kinzé urodził się w Essen. Rodzice, miłośnicy muzyki, posyłali go początkowo na prywatne lekcje do Fernanda Martensa (nauka harmonii, kontrapunkt, orkiestracja). W konserwatorium w Luksemburgu opanował grę na wielu instrumentach i udzielał się jako organista. W latach 1949-52 studiował w paryskiej Schola Cantorum i uczył się jednocześnie kompozycji u Rudolfa Petzolda w Wyższej Szkole Muzycznej w Kolonii. Po roku 1952 Jos Kinzé osiedlił się w Diekirch, gdzie został organistą, nauczycielem muzyki i dyrektorem szkoły muzycznej. Przez kilkadziesiąt lat dyrygował wieloma chórami. Jose Kinzé tworzył bogate i zróżnicowane dzieła: oratoryjne utwory chóralne, utwory orkiestrowe, koncerty solowe, pieśni, chóry, muzykę kameralną.

Adagio G-dur pochodzi z wczesnego okresu komponowania, gdy Kinzé musiał często zastępować Henri Pensisa prowadzącego Orkiestrę Symfoniczną RTL. Ten krótki, nastrojowy utwór powstał około roku 1957 i ukazuje kompozytora jako czułego obrońcę form klasycznych, który nie wzbrania się przed sprawieniem słuchaczom beztroskiej radości.

Edmond Cigrang (1922 - 1989)
Pièce brève Hommage à Mozart

Edmond Cigrang urodził się w Diekirch i pracował początkowo jako nauczyciel w szkole ludowej (1942-44). Następnie podjął studia muzyczne w konserwatorium w Zurychu (u Paula Müllera) i w Wyższej Szkole muzycznej w Kolonii (u Phillippa Jarnacha i Rudolfa Petzolda). Równocześnie studiował analizę muzyczną i kompozycję w Paryżu (u Maxa Deutscha i André Joliveta).

W latach 1953-85 był nauczycielem muzyki w Instytucie Pedagogicznym w Luksemburgu. Zmarł w Aix-en-Porvence. Nie był twórcą płodnym, preferował zwięzłe formy i niezwykłe składy. Koncentrował się na pieśniach i muzyce kameralnej. Jego awangardowy styl stanowi całkowite zerwanie z tradycją narodową. Był pionierem i przecierał w Luksemburgu szlaki wywierając ogromny wpływ na młodsze pokolenie muzyków, m. in. na swego ucznia Jeannota Heinena.

Pièce brève powstało w roku 1956 jako “Homagium dla Mozarta”. Wraz z dziełami znanych kompozytorów, jak B. Blacher, G.F. Ghedini, J. Ibert, L.E. Larsson, F. Martin, zostało ono nadane przez 13 europejskich stacji radiowych jako wkład Luksemburga w obchody 200. rocznicy urodzin Mozarta.

Jeannot Heinen (1937)
Desastro armonico op. 112

Jeannot Heinen urodził się w Luksemburgu w roku 1937. Komponować zaczął w wieku 9 lat. Studiował w Luksemburgu (m. in. u Edmonda Cigranga i Waltera Kolnedera), Saarbrücken (u Heinricha Konietzny’ego). Wiele cennych doświadczeń zawdzięcza Hermannowi Schroederowi i Ernstowi Krenekowi, który zapoznał go z utworami szkoły wiedeńskiej. Od roku 1969 mieszka w Baden-Baden, gdzie w tamtejszym życiu muzycznym ogrywa ważną rolę jako redaktor dokumentacyjny i archiwista w Südwestfunk oraz jako organizator Badeńskich Sympozjów Brahmsa (Baden-Badener Brahms-Symposien).

Jeannot Heinen znacząco się przyczynił do rozwoju współczesnej muzyki swego kraju rodzinnego. Jego obszerna twórczość wiedzie od zabarwionych impresjonizmem dzieł wczesnych poprzez neobarok aż po dzieła o cechach atonalnych i eksperymentalnych. Napisał około 450 kompozycji i opracowań w prawie wszystkich gatunkach muzycznych: symfonie, koncerty, muzykę sakralną, kameralną w niezliczonych kombinacjach. Znaczącą część jego kompozycji zajmują utwory skrzypcowe.

Utwór Desastro armonico na motywach Koncertu skrzypcowego a-mol (o. 3 nr 6) Vivaldiego należy do dzieł pełnych humoru. Ten utwór na “czworo skrzypiec” został właściwie napisany dla młodych, utalentowanych adeptów skrzypiec, szybko jednak trafił do sal koncertowych, a nawet na konkursy muzyczne, wywołując zarówno u wykonawców, jak i u publiczności ogromny zachwyt.

Alexandre Müllenbach (1949)
KoncertLes litanies de l`Ombre et de la Lumière” na wiolonczelę i orkiestrę smyczkową

Urodzony w Luksemburgu, Müllenbach odbył studia muzyczne w konserwatorium w Paryżu, w salzburskim Mozarteum. Debiutował jako pianista, po czym poświęcił się kompozycji i osiadł w Salzburgu. Od 1983 roku uczy tam kompozycji w Mozarteum, a także w Konserwatorium w Luksemburgu. Jako laureat szeregu nagród (między innymi Radia Austriackiego, Medalu im. Bernarda Paumgartnera) i kompozytor piszący na zamówienie prestiżowych festiwali, takich jak: Festiwal Salzburski czy Midem w Cannes, Müllenbach zyskał 0sławę na arenie międzynarodowej. Jego utwory wykonują sławni muzycy i dyrygenci oraz publikują renomowane oficyny wydawnicze.

Müllenbach napisał ponad 70 kompozycji na najrozmaitszych składy orkiestrowe - symfonie, utwory orkiestralne, pieśni, muzykę kameralną (od sonaty po sekstet). Koncert na wiolonczelę powstał na zamówienie Międzynarodowego Festiwalu
w Echternach w 1995 roku, kiedy Luksemburg nosił miano Miasta Kultury Europejskiej. Z okazji wykonania dzieła przez Françoise Groben i Wirtuozów Berlińskiej Orkiestry Filharmonicznej, 23 kwietnia 1995, Alexandre Müllenbach opublikował następujący komentarz:

I. - ar: „Fuir, Là-bas fuir...” (Mallarmé) Wzniesienie; wzlot do światła; pragnienie wolności i nieskończoności; Azur - "Jonathan the Seagull" Solaris 11- Eksploracja Wszechświata.

II. - Erupcje: „Chu d`un désastre obscur... (Mallarmé) Agresja wyzwala się w konwulsjach; rozbuchanie i zderzenie mas brzmieniowych; technika a coro spezzato; opozycja między groźnym bulgotaniem struktur legato na bazie miarowych tryli
i agresywne natarcie struktur martellato; „wulkaniczny” krajobraz z niepamiętnych epok.

III. - „Litanie Cienia i Światła”

Responsorialna i antyfonalna psalmodia; „kanony-cień”, gdzie głos imitujący przemieszcza się jak cień w stosunku do głosu imitowanego. Załamujące się wiązki światła - pryzmat światła.

Więzień wpatrzony w świetlisty krajobraz za kratami lochu - Himalaje - wieczne śniegi - czystość - lux aeterna -

W każdej z trzech części utworu partia wiolonczeli zaczyna się od trzech nut F (Fa) G (Sol) Re, na cześć Françoise Groben grającej ten koncert, nadto dzieło jest zadedykowane Wirtuozom Filharmonii Berlińskiej i Międzynarodowemu Festiwalowi w Echternach.

 

 

Biuletyn Informacyjny Biura Prasowego Kraków 2000
Biuro Prasowe Kraków 2000; 31-005 Kraków, ul. Bracka 1; tel. (+48 12) 430 26 41, 430 26 70 fax 430 24 30; e-mail: BP@krakow2000.pl, http://www.krakow2000.pl