.
 Jacek Łumiński - Mowa ciała

Taniec u zarania dziejów był współczesna formą ekspresji człowieka. Zanim nasi przodkowie wykształcili werbalne środki ekspresji, porozumiewali się między sobą za pomocą mowy ciała. Ruch był głównym elementem rytuałów, obrzędów magicznych i inicjacyjnych. Przez wieki towarzyszył człowiekowi na różnych etapach jego życia. Tańcem ludzie wyrażali i radość i smutek.

Taniec współczesny jest żywą i stale zmieniającą się formą sztuki, w której istotną rolę odgrywa osobisty stosunek tancerza do ruchu. Dzięki takiej formule jego terminologia nie podlega regułom standaryzacji. W przeciwieństwie do baletu klasycznego forma, koncepcja i nazewnictwo ulegają ciągłym przemianom, rozszerzają się i wzbogacają o nowe zjawiska wynikające z indywidualnych przeżyć kolejnych pokoleń twórców. Osobowości artystyczne odciskają niezatarte piętno na pojęciu tańca współczesnego rozciągając je daleko poza dotychczasowe granice percepcji. Taniec z łatwością wchłania elementy lokalnego kolorytu i doskonale oddaje meandry ludzkiej osobowości. Najcenniejsze zdobycze tańca wyrastają z indywidualnego podejścia do tworzywa, które często naznaczone jest ludową tradycją. Widać to w dorobku artystycznym wielu twórców. Dorobek Jose Limona, Marthy Graham, Teda Shawna, Laury Dean, Alvina Aileya współcześnie zaś Shavna Curana i wielu innych są doskonałymi przykładami inspiracji folklorem. Potwierdzeniem podobnego zjawiska w balecie współczesnym jest Mats Eck, Jiri Kylian, Nacho Duato. Techniki tańca we współczesnym pojęciu to nie tylko doskonalenie motoryki ciał lecz także psychiki tancerza. W proces edukacyjny wplata się sztuki walki i sztuki medytacyjne dalekiego wschodu i innych regionów świata np. Tai Chi - Chiny, Capoeira - Brazylia, Joga - Indie), psychologię i anatomię ( Body Mind Centering, Feldenkreis, Alexander) oraz filozofię, socjologię, antropologię, religię ( releasing, contact improvisation) i fizykę, matematykę ( w kształtowaniu rozumienia przestrzeni ).

Osiągnięcia tancerzy współczesnych na przestrzeni ostatnich osiemdziesięciu lat zostały zaakceptowane również przez świat baletu. Motorykę ciała, sprawność fizyczną tancerzy doskonali się dziś rozmaitymi metodami. W efekcie wieloletnich treningów organizm przyszłego tancerza staje się dzięki tym metodom nośnikiem emocji, uczuć i rozmaitych informacji, przekazywanych w artystycznej formie drogą bezpośredniego, zmysłowego oddziaływania na odbiorcę. Podobnie jak szkolimy aparat mowy, doskonalimy umiejętności budowania zdań, tak też szkolimy nasz aparat ruchowy uświadamiając sobie rolę systemów: kostnego, nerwowego, krwionośnego, limfatycznego i mięśniowego ( a w tym role poszczególnych mięśni, wiązadeł, ścięgien ) oraz procesy zachodzące w nich i wzajemne między nimi powiązania, aby móc w logiczny sposób budować sekwencje ruchowe i komponować je w obrazy sceniczne, które wyrażać będą nasze myśli, uczucia i stosunek do otoczenia jako wrażenie zmysłowe.

Brak jedności stylu i terminologii nie pozbawia tańca współczesnego fizycznych, mentalnych, towarzyskich, społecznych, emocjonalnych i wielu innych wartości, które odgrywają tak ogromną rolę w procesie edukacji, a które trudno odnaleźć w innych formach sztuki. Wiedza taneczna oferuje tym, którzy podejmują naukę tańca, jak też tym uprawiającym zawód tancerza głęboki wgląd w szeroko pojętą wiedzę humanistyczną. Obejmuje ona bowiem, m.in. historię, socjologię, filozofię, anatomię, literaturę, muzykę i fizykę niezależnie od wiedzy z zakresu zasad i rzemiosła tanecznego. Taniec spełnia istotne role terapeutyczne i społeczne. Współczesne społeczeństwa coraz częściej odwołują się do tańca jako medium ekspresji głęboko ukrytych uczuć, nieuświadomionych problemów jako podłoża nerwic. Taniec odwołuje się do odwiecznych archetypów. Te zaś służą nie tylko przekazowi artystycznemu lecz także pomagają w procesach edukacyjnych, integracyjnych i towarzyskich.

W Festiwalu Tańca Kraków 2000, wchodzącym w skład programu Festiwalu Kraków 2000, staramy się pokazać jak najszerszy zakres tego czym taniec jest, jak głęboko sięga w podłoże współczesnej cywilizacji. Pragnęliśmy zaprząc w ten festiwal jak najszerszy krąg ludzi wywodzących się z różnych środowisk, pokazać taniec w różnorodnych formach i funkcjach - od ludycznej i edukacyjnej do wysoce wypracowanych spektakli.

Jacek Łumiński. Dyrektor Śląskiego Teatru Tańca w Bytomiu. Dyrektor Artystyczny Festiwalu Tańca Kraków 2000.

 

Biuletyn Informacyjny Biura Prasowego Kraków 2000
Biuro Prasowe Kraków 2000; 31-005 Kraków, ul. Bracka 1; tel. (+48 12) 430 26 41, 430 26 70 fax 430 24 30; e-mail: BP@krakow2000.pl, http://www.krakow2000.pl