.
  Wystawa plakatów do dramatów Stanisława Wyspiańskiego

Krzysztof Dydo

Polski plakat teatralny liczy już sto lat, trzeba jednak pamiętać, że poprzedzały go od przynajmniej końca osiemnastego wieku liternicze afisze. Kraków, bogaty w środowisko artystyczne, szczególnie malarskie, był kolebką plakatu artystycznego. Twórczości, zarówno w dziedzinie sztuk plastycznych, teatru, jak i literatury sprzyjała atmosfera miasta, które pełniło wówczas funkcję stolicy duchowej rozdartej zaborami Polski. Artystom krakowskim, mającym wiele kontaktów z Paryżem, Wiedniem czy Monachium, sztuka plakatu nie byłą obca. Starano się jednak o nadanie jej na polskim gruncie odrębnego, narodowego charakteru. Za prekursora nowoczesnego plakatu teatralnego przyjęło się powszechnie uważać wielkiego artystę, malarza, dramaturga i poetę - Stanisława Wyspiańskiego i jego plakat z 1899 roku, jedyny zresztą, zapowiadający odczyt Stanisława Przybyszewskiego połączony z przedstawieniem dramatu Maurycego Maeterlincka Wnętrze w Teatrze Miejskim w Krakowie. Ten fakt pozwoliłem sobie wykorzystać jako punkt wyjścia do cyklu wystaw tak w Krakowie, jak wielu innych miastach w Polsce i za granicą, pod wspólną nazwą 100 lat polskiego plakatu teatralnego, m.in. krakowskiej wystawie towarzyszącej Międzynarodowym Reminiscencjom Teatralnym odbywającym się w roku 2000 w ramach Festiwalu Kraków 2000.

Wystawa plakatów związanych z twórczością Stanisława Wyspiańskiego jest integralnym fragmentem tego cyklu ekspozycji, a jednocześnie częścią Festiwalu Stanisława Wyspiańskiego. Prezentowany przeze mnie wybór jest prezentacją zarówno tego, co obecnie dzieje się w dziedzinie plakatu teatralnego w Polsce, jak i przypomnieniem lat wcześniejszych. Na wystawie prezentowane są plakaty polskich klasykó, m.in. Henryka Tomaszewskiego, Jana Lenicy, Tadeusza Grabowskiego, Macieja Urbańca i Waldemara Swierzego, a także współcześnie projektujących - Mieczysława Górowskiego, Romana Kalarusa, Jerzego Czerniawskiego i Andrzeja Pągowskiego. Kierunki poszukiwań polskich grafików projektantów tak dawniej jak i teraz najczęściej sprowadzają się do dwóch głównych nurtów działania - emocjonalnego, w którym nastrojowość i malarskość czerpie ze źródeł polskiej sztuki ludowej oraz z nurtu intelektualnego, gdzie synteza i metafora zmuszaja odbiorcę do samodzielnego wyciągania wniosków, słowem do myślenia. Nie ma potrzeby dodawać, że obydwa kierunki opierać się mogą na niewątpliwych wartościach artystycznych, stanowiących fundament wartości użytkowej, z którą przecież plakat nie tylko związany, ale dla której w ogóle istnieje. Związek tych dwóch, zdawałoby się sprzecznych wartości plakatu - ściśle użytkowej i artystycznej - stanowi zapewne źródło zainteresowania tym rodzajem sztuki na świecie.

Krzysztof Dydo. Właściciel Galerii Plakatów i kolekcjoner.

Miejsce i termin wystawy
PWST, ul. Floriana Straszewskiego 22
26 maja - 26 czerwca 2000 r.

 

Biuletyn Informacyjny Biura Prasowego Kraków 2000
Biuro Prasowe Kraków 2000; 31-005 Kraków, ul. Bracka 1; tel. (+48 12) 430 26 41, 430 26 70 fax 430 24 30; e-mail: BP@krakow2000.pl, http://www.krakow2000.pl