.
  Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty
Przedstawienia Chrystysa, będące ilustracją jego ziemskiego życia stanowią zaledwie część wizerunków  Syna Bożego - Boga wcielonego, Boga - Człowieka. Obok nich występuje znaczna grupa przedstawień, w których autorzy starają się ukazać Jezusa jako jedną z trzech osób boskich. Zaliczyć do nich można wiele przedstawień, w których dzieciątko pełni rolę atrybutu Do nich należą przede wszystkim wizerunki maryjne. Najbardziej popularne typy ikonograficzne to Zwycięska  Królowa Niebios, siedząca na tronie , trzymająca na kolanach Dzieciątko - Boga, dalej Hodegerita - Matka Piastunka, trzymająca dzieciątko na lewym ramieniu. Niezliczone odmiany ikonograficzne tego tematu świadczą o popularności kultu maryjnego.

Bóg w postaci dzieciątka spełnia również funkcje atrybutu w innych przedstawieniach np. 
w obrazach św. Józefa, św. Jana Chrzciciela czy św. Antoniego. Ponadto znane są przedstawienia nawiązujące do rozwijającego się w Polsce od XVII wieku, kultu Dzieciątka Jezus. Rozwinął się on w średniowieczu, w związku z pielgrzymowaniem do Ziemi Świętej. Kult dzieciątka Jezus propagowali szczególnie karmelici bosi.

Warto zwrócić uwagę z przedstawieniami związanymi z kultem Ran Chrystusa. Kult pięciu Ran Chrystusa, rozwijający się od średniowiecza, pozostawał w ścisłym związku ze wzrastającą popularnością nabożeństwa Drogi Krzyżowej.Rany i krew zbawiciela traktowane były jako symboliczne bramy zbawienia wiodące do nieba.

Jednym z nowszych przedstawień jest wizerunek Serca Chrystusa, a właściwie wizerunek Chrystusa przedstawianego do połowy  postaci, z gorejącym sercem na piersi. Kult Serca Chrystusowego sięga XIII wieku, a jego nasilenie wiąże się z objawieniem jakiego doznała zakonnica z klasztoru wizytek - Św. Małgorzata Alacoque. Chrystus występujący samodzielnie jest przedstawiany jako Pantakrator lub Salvator Mundi. Te wizerunki zgodne są ze starym schematem ikonograficznym i stanowią najbardziej majestatyczną wizję Pana i Zbawcy Świata.

Analiza sztuki ludowej wskazuje na to, że twórcy nie mogli się uporać z koncepcją Boga Ojca. Niewielka stosunkowo liczba przedstawień Boga Ojca poświadcza słuszność koncepcji Boga oddalonego, twórcy wszechrzeczy, który usunął się do nieba. Występuje często w postaci starca wychylającego się z chmur, w górnej części obrazu -  starca , który patronuje rozgrywającej się poniżej scenie. Istnieje także grupa wizerunków przedstawiających Opatrzność Bożą. Bóg Ojciec występuje tu przedstawiany za pomocą symbolu - ręki lub oka.

Trzecia osoba boska - Duch Święty nie posiada w sztuce ludowej samodzielnych wizerunków. Z reguły występuje w postaci gołębicy stanowiącej zawsze jeden z elementów bardziej rozbudowanych kompozycji.

Przedstawienia Trójcy Świętej znane z polskiej sztuki ludowej, naśladują kilka schematów ikonograficznych znanych powszechnie. Najczęściej jest to tzw. Tron Łaski. Bóg Ojciec siedzący na tronie trzyma przed sobą Chrystusa Ukrzyżowanego, a poniżej unosi się Duch Święty w postaci gołębicy. Inne, równie popularne, to kompozycja pozioma trzech postaci, tworzących Trójcę Świętą. 

Znane jest także figuralno - symboliczne wyobrażenie Trójcy, powstałe poprzez połączenie ręki Boga Ojca, gołębicy - Ducha Świętego oraz Chrystusa przedstawionego jako baranka. Do przedstawień Trójcy Świętej zaliczyć można także scenę koronacji Matki Bożej. Bóg Ojciec i Syn Boży trzymają wspólnie koronę, a nieco niżej znajduje się postać Marii. Niezmiernie rzadkie jest wyobrażenie Trójcy Świętej jako głowy o trzech twarzach. Sporadyczne występowanie tego motywu pozostaje w związku z potępieniem go przez sobór trydencki oraz zakaz sformułowany przez papieża Urbana VIII. Jedyny znany ludowy obraz Trójcy Świętej w Polsce , przedstawionej zgodnie z tym wzorem ikonograficznym, pochodzi ze wsi Boczki Chełmońskie koło Łowicza. Jest zaskakującym faktem, że mimo formalnego zakazu potwierdzonego w 1745 roku, ten obraz fenetronowy został ufundowany w roku 1768.

 

Biuletyn Informacyjny Biura Prasowego Kraków 2000
Biuro Prasowe Kraków 2000; 31-005 Kraków, ul. Bracka 1; tel. (+48 12) 430 26 41, 430 26 70 fax 430 24 30; e-mail: BP@krakow2000.pl, http://www.krakow2000.pl