Aksamitna Kurtyna
Festiwal Muzyki Współczesnej
19 - 27 października 2000 r.

„Kurtyna oddziela widzów i aktorów. Ale można ją podnieść. Historia zna pojęcie żelaznej kurtyny. Została ona rozerwana przez siły aksamitnej rewolucji, która swoje przesilenie przeżyła dwadzieścia lat temu. Lecz przecież duch czasu aksamitnej rewolucji nie narodził się z dnia na dzień. Dawał o sobie znać z coraz większą intensywnością w 1953, 1956,1968, 1976, 1980, zanim wypowiedział się pełnym i zwycięskim głosem podczas Jesieni Ludów 1989.” - te słowa Andrzeja Chłopeckiego, dyrektora artystycznego festiwalu Aksamitna Kurtyna, odnoszą się bezpośrednio do polityki. Ale czy tylko do niej? Chcemy tego czy nie, polityka miała i ma wpływ na kulturę, tak czy inaczej związaną ze swoim momentem w historii. Europa Wschodnia odgrodzona przez lata od Zachodniej „żelazną kurtyną”, była także odgrodzona od wpływu nowych nurtów w sztuce. Sporo wielkich dzieł powstałych po II wojnie światowej zobaczyliśmy i usłyszeliśmy dopiero po roku 1989, wielu artystów ze Wschodu dopiero wtedy miało możliwość skonfrontowania swoich doświadczeń twórczych z tym, co w ich dziedzinie dzieje się na świecie.

Festiwal Muzyki Współczesnej zaledwie uchylił „rąbka” kurtyny prezentując tylko wybrane utwory kompozytorów z Europy Wschodniej, przede wszystkim z Polski (z Krakowa!), ale także z Rosji, Litwy, Łotwy, Estonii, Ukrainy, Słowacji, Czech i Węgier.

Siłą festiwali muzyki współczesnej są prawykonania, siłą Festiwalu Aksamitna Kurtyna była prezentacja kilku dzieł powstałych na zamówienie Biura Festiwalu Kraków 2000 skierowanych do wybitnych kompozytorów z Europy Środkowo-Wschodniej. Inspirację do powstania dzieła każdy z kompozytorów czerpał z literatury lub myśli zaczerpniętej z jego rodzimego kręgu kulturowego. Festiwalowi towarzyszyło międzynarodowe sympozjum Duchowość Europy Środkowej w muzyce końca wielu.

Podczas Festiwalowych koncertów wykonane zostały m.in. Up into the Silence na sopran solo, baryton solo i orkiestrę symfoniczną Eugeniusza Knapika, kompozytora urodzonego w 1951 r. w Rudzie Śląskiej, który chciał, aby to dzieło było jego osobistym, artystycznym pożegnaniem z XX w. „Szybko znalazłem wielkiego sojusznika moich planów w osobie Edwarda Eastlinga Cummingsa i jego wspaniałej poezji - pisze Knapik - za temat owego artystycznego gestu wybrałem bowiem miłość”.

W terminie od 19 do 27 października rozbrzmiewały dzieła twórców związanych z Krakowem - miastem, które od lat w sobie tylko znany magiczny sposób, skupia ogromne środowisko kompozytorów polskich. Spirala czasu dla 15 wykonawców to dzieło Adama Walacińskiego, ur. W 1928 r. w Krakowie profesora tutejszej Akademii Muzycznej, autora wielu publikacji o muzyce. Koncert skrzypcowy przygotowała na festiwal Krystyna Moszumańska -Nazar (ur. 1924 r. we Lwowie), pełniąca w latach 1987-93 funkcje rektora krakowskiej Akademii Muzycznej, a utwór Z księgi nocy został zamówiony u prof. Marka Stachowskiego (ur. w 1936 r. w Piekarach Śląskich), obecnego rektora tej uczelni. Inny wykładowca krakowskiej Akademii, także uznany kompozytor Zbigniew Bujarski (ur. 1933 r. w Muszynie), zaprezentował swoje Stabat Mater.

Podczas Festiwalu Muzyki Współczesnej Aksamitna Kurtyna wykonane zostały dzieła specjalnie napisane na okazję festiwalu: Martina Smolki ur. w Pradze w 1959 r. (utwór dla śpiewającej skrzypaczki i dwóch kwartetów smyczkowych do tekstów J. Haska i B. Hrabala), Jurija Łaniuka (Muzyka z księgi tajemniczych przestrzeni i elegie dla ptaka światła na wiolonczelę, fortepian i dwa kwartety smyczkowe) oraz Onute Narbutaite (Melodia w ogrodzie oliwnym na trąbkę i dwa kwartety smyczkowe).

Wykonawcami festiwalowych koncertów byli zarówno artyści polscy, jak i zagraniczni: Narodowa Orkiestra Polskiego Radia w Katowicach pod dyrekcja Jacka Kasprzyka, Chór i Orkiestra Symfoniczna Akademii Muzycznej w Krakowie pod dyr. Wojciecha Czepiela, Chór i Orkiestra Symfoniczna Filharmonii w Krakowie pod dyrekcją Tomasza Bugaja, Wileński Chór Kameralny, Litewska Orkiestra Kameralna pod dyrekcją Sauliusa Sondeckisa, specjalizująca się w wykonaniu niekonwencjonalnej muzyki współczesnej, Orkiestra Agon z Pragi pod dyr. Petra Konfrona, kwartety: Śląski i Dafo, Krakowska Grupa Perkusyjna pod kier. Jana Pilcha, a także wielu znakomitych solistów.

Koncerty odbywały się w Filharmonii im. Karola Szymanowskiego, Kościele Św. Katarzyny i Studiu Koncertowym Polskiego Radia w Krakowie.

Organizator:
Biuro Festiwalu Kraków 2000, ul. Św. Krzyż 1

Dyrektor Artystyczny: Andrzej Chłopecki
Dyrektor Festiwalu Kraków 2000: Bogusław Sonik
Koordynator projektu: Aleksandra Katarzyna Ochocka 

 

Złoci Sponsorzy

Zrealizowano przy pomocy finansowej 
Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Patroni medialni