X Festiwal Kultury Żydowskiej
1 - 9 lipca 2000 r.

W 2000 roku przypadła dziesiąta jubileuszowa edycja Festiwalu Kultury Żydowskiej. Szczególna okazja oraz znaczenie i ranga tej imprezy sprawiły, że została ona włączona do programu Festiwalu Kraków 2000. W jubileuszowym roku festiwal trwał dziewięć dni. Dyrektor Festiwalu Kultury Żydowskiej Janusz Makuch, tak zapełnił festiwalowy kalendarz, że trudno było znaleźć wytchnienie między jednym koncertem a drugim, wykładem a warsztatami i filmami. W programie znalazły się koncerty: większość w Teatrze Bagatela, część w Synagodze Tempel, prezentacje filmowe, spotkania, promocje książek, wystawy. Wydano przewodnik po żydowskim Krakowie oraz śpiewnik pieśni Jidysz. Na wystawach obok tradycyjnych wycinanek, prezentowano rzeźby i malarstwo Leona Levkovitcha i fotografie Erwina Schenklebacha z Jerozolimy.

Wśród gości Festiwalu znaleźli się starzy znajomi i bywalcy, jak i ci, którzy przybyli do Krakowa po raz pierwszy. Festiwal rozpoczął tradycyjny koncert kantorów. W scenerii świeżo wyremontowanej Synagogi Tempel, odbył się koncert słynnych w świecie kantorów żydowskich Benziona Millera oraz Alberto Mizrachiego. Obaj kantorzy inaugurowali również ósmy Festiwal Kultury Żydowskiej. Benzion Miller już w wieku 18 lat został kantorem Synagogi w Żydowskim Centrum na Hillside w Nowym Yorku, w tym roku prowadził także wykłady na temat śpiewu chasydzkiego. Alberto Mizrachi, tenor urodzony w Grecji, zwany Pavarottim z bimy, wykonuje swój repertuar w 9 językach. Śpiewa głównie partie operowe i pieśni safardyjskie, i jazzowe. Kantorom towarzyszył Chór Kantorów Wielkiej Synagogi w Jerozolimie, którego dyrektorem i dyrygentem jest Elli Jaffe - kompozytor, członek Królewskiej Akademii Muzycznej w Londynie, honorowy dyrygent Praskiej Orkiestry Symfonicznej, uczeń Leonarda Bernsteina i Igora Markievitcha. Chór gości w najsłynniejszych salach koncertowych świata.

W teatrze Bagatela wystąpiła Nina Stiler, zdobywczyni wielu nagród (m.in. I nagrody na Ogólnopolskim Konkursie Piosenki Żydowskiej 1999. Recital pieśni żydowskich pt. „W jej oczach” zawierał pieśni ludowe, rozrywkowe, religijne.

W drugim koncercie w Synagodze Tempel zagrał Uri Caine Ensemble. Artysta łączy w swej muzyce jazz z elementami muzyki klasycznej. Wielki wpływ wywarła na niego muzyka Mahlera, Wagnera, Bacha, w 1992 roku znalazł się w finale konkursu na najlepszego amerykańskiego pianistę jazzowego. Na koncercie zagrał wspólnie z Donem Byronem - klarnecistą i kompozytorem. Muzycy przedstawili kompozycje Gustawa Mahlera opracowaną w niezwykłym projekcie Primal Light.

Wtorkowy muzyczny wieczór rozpoczął się tradycyjnym już spotkaniem z Leopoldem Kozłowskim - ostatnim klezmerem Galicji - i jego gośćmi. W koncercie wystąpili Marta Bizoń, Katarzyna Jamróz, Reneta Świerszczyńska i Andrzej Róg. Kolejnym wykonawcą Festiwalu był Brave Old World, którego wokalistą i skrzypkiem jest Michael Alpert - postać uwielbiana przez bywalców Festiwalu. Wraz z Leopoldem Kozłowskim prowadził też warsztaty poświęcone tradycji klezmerskiej.

Krakowski zespół Jascha Liberman Trio to formacja, która dała się już zauważyć w naszym mieście. W ich repertuarze znajduje się tradycyjna muzyka Żydów aszkenazyjskich, muzyka bałkańska i utwory lidera zespołu Jaschy Liebermana. Wystąpili z koncertem w Synagodze Tempel.

The Andy Statman Quartet. Założycielem zespołu jest Andy Statman - klarnecista i mandolinista. Już w wieku 17 lat był uznanym mandolinistą, wykonawcą oryginalnego stylu muzycznego country - bluegrass, praktykował u Dave’a Tarrasa - legendarnego klarnecisty klezmerskiego. Brał udział w nagraniach ponad 100 płyt, skomponował muzykę do dwóch filmów, koncertował ze światowej sławy skrzypkiem Itzhakiem Perlmanem. Z łatwością porusza się we wszystkich muzycznych stylach - jego eksperymenty są próbą wyrażenia świata w którym żyje, także religijnego.

Bente Kahan Ta norwesko - izraelska aktorka, przedstawiła w Krakowie swoją interpretację pieśni Mordechaja Gebirtiga. Towarzyszyli jej Dariusz Swinoga i Mirosław Kuźniak, który regularnie występuje w Teatrze Żydowskim w Warszawie.

W programie jubileuszowego Festiwalu nie zabrakło koncertu zespołu Kroke, który powstał w 1992 roku i od tego czasu wystąpił na wielu liczących się scenach muzycznych i festiwalach w Europie. Zespół wydał trzy płyty, a ostatnia nosi tytuł The Sounds of Vanishing World.

Kolejnym krakowskim gościem był The Cracow Klezmer Band. Zespół tworzy muzykę opartą na własnych kompozycjach, głównie Jarosława Bastera, w których łączy ze sobą elementy muzyki klezmerskiej, bałkańskiej, jazzowej, a także klasycznej. Gościem specjalnym był Dave Krakauer’s Klezmer Madness! David Krakauer, światowej sławy klarnecista, jest znanym interpretatorem i wykonawcą różnych tradycji: od muzyki klasycznej poprzez klezmerską po współczesną awangardę. Muzyka grana z Klezmer Madness! Łączy tradycyjne klezmerskie brzmienie z oryginalnymi kompozycjami i improwizacjami, tworząc nowe odbicie żydowskich doświadczeń.

W sobotę zgodnie z tradycją na ul. Szerokiej spotkali się wszyscy na koncercie finałowym. Udział w nim wzięli: The Klezmer Conservatory Band, Dave Krakauer Klezmer Madness!, Taraf de Haidouks, Jascha Liberman Trio, Jeff Warshauer&Deborah Strauss Duo. Klezmer Conservatory Band to największa i najliczniejsza bigbandowa orkiestra klezmerska - tworzy ją 12 instrumentalistów pod dyrekcją Hankusa Netsky’ego. To także pierwszy zespół klezmerski, który po wojnie gościł w Krakowie. Ich występy zawsze budziły entuzjastyczne reakcje publiczności. Taraf de Haidouks jest 14 osobowym zespołem cygańskim z wioski Clejani (Rumunia). Grają muzykę, która jest ważnym elementem cygańskiej rzeczywistości: towarzyszy narodzinom, chrztom, weselom, pogrzebom. Muzycy czerpią z rytmów bałkańskich, serbskich, tureckich, żydowskich, są przy tym obdarzeni niezwykłą umiejętnością improwizacji. Na koncercie finałowym pojawili się również nieomal stali uczestnicy Festiwalu Deborah Strauss - skrzypaczka i Jeff Warshauer - gitarzysta, mandolinista i śpiewak. Mimo padającego obficie deszczu, koncert zgromadził roztańczonych i rozbawionych ludzi. Był szczególnym przeżyciem zarówno dla wykonawców, jak i dla widzów.

Organizatorzy:
Centrum Kultury Żydowskiej, ul. Meiselsa 17
Biuro Festiwalowe Kraków 2000, ul. Św. Krzyża 1
Dyrektor Festiwalu Kraków 2000: Bogusław Sonik
Dyrektor Artystyczny Festiwalu Kultury Żydowskiej: Janusz Makuch



Złoci Sponsorzy

Zrealizowano przy pomocy finansowej 
Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Patroni medialni