Obrazy śmierci 
w sztuce polskiej XIX i XX w. 

- wystawa
19 września - 12 listopada 2000 r.

Ekspozycja w Muzeum Narodowym zatytułowana Obrazy śmierci, była pierwszą w Polsce tak obszerną prezentacją dzieł sztuki ilustrujących szeroko rozumiany temat śmierci. Zagadnienie to było przedmiotem kilku głośnych wystaw, zorganizowanych w różnych miastach europejskich w przeciągu ostatnich kilkunastu lat. Krakowska ekspozycja różniła się od innych tym, że nie podjęła problemu śmierci w kulturze czasów nowożytnych, ale zgromadziła dzieła sztuki polskiej powstałe w ciągu ostatnich stuleci - od schyłku XVIII wieku po czasy nam współczesne.

Wystawa poświęcona była śmierci jako tematowi w sztuce (malarstwie, rzeźbie, grafice). Głównym jej celem było ukazanie cech charakteryzujących stosunek Polaków do śmierci i przemian jakie nastąpiły w tej dziedzinie w okresie ostatnich dwustu lat. Takie potraktowanie tematu stało się możliwe dzięki temu, iż artyści potrafią w sposób w pełni świadomy oddać przemiany zachodzące w ludzkiej duchowości, wyprzedzając w tym względzie badaczy. Dotyczy to zarówno twórców dawnych, jak i artystów nowoczesnych. Ci ostatni zdołali bardzo sugestywnie, a zarazem w sposób silnie nacechowany indywidualizmem, ukazać problem osobistego stosunku człowieka do śmierci.

Wyróżniono trzy wątki: tradycyjny, ukazujący śmierć jako siłę niszczącą, istniejącą poza człowiekiem, najczęściej personifikowaną: egzystencjalny - widzący w śmierci egzystencjalne doświadczenie każdego człowieka: metaforyczny - traktujący motyw śmierci i zmartwychwstania jako swoisty klucz do zrozumienia i odczytania losów Polski i Polaków w przeciągu ostatnich 200 lat.

Ekspozycja nie akcentowała wyłącznie pesymistycznego i odpychającego obrazu śmierci. Uzupełnieniem i swego rodzaju kontekstem były zgromadzone w osobnej części dzieła obrazujące różnorodność interpretacji życia: jako kreatywnej siły, wiecznego trwania, wreszcie codzienności i rytuału.

O atrakcyjności wystawy stanowił nie tylko kontrowersyjny temat, ale także obecność wielu dzieł o wyjątkowej wartości artystycznej. Temat śmierci zainspirował powstanie wielu arcydzieł sztuki polskiej XIX i XX wieku - kreacji m.in. Artura Grottgera, Aleksandra Gierymskiego, Jacka Malczewskiego, Andrzeja Wróblewskiego, Tadeusza Kantora i wielu innych. Zaprezentowane dzieła pochodziły niemal ze wszystkich muzealnych kolekcji polskich (Poznań, Wrocław, Szczecin, Gdańsk, Zamek Królewski na Wawelu) oraz z Lwowskiej Galerii Sztuki i z kolekcji w Seattle. Pokazanych zostało około 600 obiektów: obrazy, rzeźby, rysunki, fotografie i instalacje.

Prace zostały rozmieszczone w trzech częściach, uzupełnionych aneksem: część I Taniec Śmierci, część II Nasza Śmierć, część III Śmierć i Polska, aneks Cmentarze.

Miejsce i termin wystawy:
Muzeum Narodowe w Krakowie, Gmach G
łówny, Al. 3 Maja 1
19 września - 12 listopada 2000 r.

Organizatorzy:
Muzeum Narodowe w Krakowie, Al. 3 maja 1
Dyrektor muzeum: Zofia Go
łubiew|
Kurator wystawy: Anna Król
Biuro Kraków 2000, ul.
Św. Krzyża 1
Dyrektor Festiwalu: Bogusław Sonik


Złoci Sponsorzy

Zrealizowano przy pomocy finansowej 
Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Patroni medialni